Rok Kolei w Polsce
Uchwałą Sejmu III RP rok 2026 jest ROKIEM POLSKIEJ KOLEI. Z tej okazji uczniowie płockiego Ekonomika przygotowali gazetkę informacyjną pod kierunkiem Roberta Trębackiego.
Warto przypomnieć kilka ciekawych faktów z życia kolei polskiej.
Na mocy prawa w Polsce przejazdy koleją są bezpłatne dla parlamentarzystów polskich. Dzieci do 4 roku życia oraz funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej i żołnierzy Żandarmerii Wojskowej na służbie. Oczywiście muszą pobrać bilet zerowy. W czasach II RP przywileje mieli wojewodowie w obrębie swojego województwa, prezes Sądu Najwyższego i biskupi polscy w obrębie swoich diecezji. Przysługiwało im też prawo dodatkowego miejsca lub całego przedziału…
Przejazd pociągiem dla Prezydenta w okresie II RP kosztował 7 zł za pociągokilometr, dzisiaj brak ustawowo określonej stawki.
PKP w okresie II Rzeczpospolitej podlegała rządowi ze względów na strategiczną rolę – bezpieczeństwo państwa. PKP zatrudniała 200 tysięcy pracowników. Dzisiaj jest państwową spółką podlegającą Ministrowi Infrastruktury i zatrudniającą około 90 tysięcy osób: konduktorów, maszynistów, pracowników administracji oraz infrastruktury i dworców. Najwięcej PKP jako monopolista zatrudniał w okresie PRL – aż 380 tysięcy pracowników.
W II połowie lat 30 – tych powołano Służbę Ochrony Kolei ze względu na rodząca się przestępczość. W okresie PRL był chaos kompetencyjny jeśli chodzi o służby i notowano najwyższą przestępczość, milicji nie interesowa sama kradzież, raczej organizacja przestępcza (czy aby nie polityczna). SOK nie miał żadnych uprawnień praktycznie. Obecnie ze względu na cyberterroryzm jest to ważna służba zajmująca się nadzorem nad mostami, liniami zasilania, węzłami komunikacyjnymi i innymi punktami newralgicznymi.
Transport kolejowy w Polsce w latach 90-tych XX wieku zaczął tracić znaczenie. Liczba pasażerów spadła z 950 milionów rocznie do 300 milionów. Statystycznie w 2022 r. było 24 mld pasażerokilometrów dla porównania w Niemczech 60 mld. Do 2011 r. zlikwidowano z 26 tysięcy kilometrów istniejących w 1989 r. linii kolejowych aż 7 tysięcy. Obecnie pociągi w latach 20-tych XXI wieku przejeżdżają 160 milionów pociągokilometrów. 6,2 kilometra torów na 100 km2 powierzchni przypada w naszym kraju. W Belgii, Czechach czy Szwajcarii to ponad 10 kilometrów na 100 km2.
PKP modernizuje się obecnie i jest jedną z wielu spółek na naszym rynku. Państwo polskie ma zwiększyć dotacje do kolei z 2 do 10 miliardów w 2027 roku. Trwa przebudowa linii oraz budowa połączenia Wrocław – Warszawa. W PRL założono infrastrukturę na podróże do 250 km/h, prawdopodobnie w 2035 będzie to możliwe do zrealizowania. Szybka kolej ze stolicy Polski do stolicy Śląska Dolnego zajmie 100 minut (dzisiaj najszybsze połączenie to 4 godziny).
Pociągi są ekologiczne. Samolot 250 gram, samochód 180 gram, pociąg spalinowy 100 gram, a pociąg elektryczny od 40 do 10 gram CO2 emituje na pasażerokilometr. Czyli jest najzdrowszym środkiem transportu.
I jeszcze jedna ciekawostka, w Polsce jest ośrodek testów pociągów – jedyny taki w Europie, może badać zderzenia pojazdów szynowych do 160 km/h. Znajduje się w Żmigrodzie.
